bodrum escort bayangaziantep escortgaziantep escortantalya escort bayanmanavgat escort bayanmaltepe escortkurtköy escortkartal escortümraniye escortbostancı escortanadolu yakası escortKadıköy EscortAnadolu Yakası EscortAtaşehir EscortBostancı escortŞirinevler Escort Bayanizmir escortankara escortataşehir escortMarsbahismarsbahisjeux de pouletOnwin GirişMebbistipobetbetkom1wintrendyol indirim kodujojobet
Կարինե Ռաֆայելյան ՄարզաԴիտակ

Սևանավանքի շողշողուն Խաչկալը

10.07.2021

         

Սևանավանք  վանական համալիրը գտնվում է Գեղարքունիքի մարզում՝ Սևանի թերակղզու վրա: Այն մշտապես մարդաշատ է. հատկապես ամռան ամիսներին Սևանա լճի ափին հանգստացող հայաստանցի և ոչ հայաստանցի հովեկները մեծ հետաքրքրությամբ են այցելում վանական համալիր, մանավանդ որ համալիրի տարածքում տեղակայված հեռադիտակով հնարավորություն է ստեղծված ափի մեջ տեսնելու Սևանա լիճն ու դրան հարող հատվածները:

Սևանավանքի համալիրը հիմնադրել է Գրիգոր Լուսավորիչը, 305 թվականին, երբ ներկայիս թերակղզին կղզի էր՝ չորս կողմից շրջապատված իսկապես կապուտակ (և ոչ՝ այսօրվա պղտոր) ջրերով: Երկու եկեղեցին հիմնադրվել են 874 թվականին։

Կղզին բերդապարիսպով ամրացված է եղել դեռևս բրոնզի դարում։ Այստեղ եղել է հեթանոսական մեհյան։ IX դարում Սևանը իրենց հենակետն են դարձրել Սյունյաց իշխանները։ 874 թվականին Աշոտ Բագրատունի թագավորի դուստրը՝ Սյունյաց Վասակ Գաբուռ իշխանի կինը՝ Մարիամը, այստեղ կառուցել է երկու եկեղեցի՝ Սրբոց Առաքելոց (մեծը) և Սուրբ Հովհաննու Կարապետի։

Ի դեպ, այսօր թերակղզում ամենաակնառու կառույցը «Աշոտ Երկաթ» հյուրանոցային-ռեստորանային համալիրն է, որն այս պատմական դեմքերի և անցքերի բիզնես-վավերացումն է՝ այցելուների հակասական գնահատականների համապատկերով և, ըստ իս, ճնշող ահռելիությամբ:

Ինչևէ, վերադառնանք պատմա-մշակութային առանցքին. Առաքելոց եկեղեցու թմբուկի արևելյան նիստին պահպանվել է շինարարական արձանագրությունը՝ արված 874 թվականին։

Ս. Հովհաննու Կարապետի եկեղեցու արևմտյան կողմին կցվել է գավիթ, որը հնագույններից է և եղել է կանգուն մինչև 1930-ական թվականները։ Գավթի սյուներն ունեցել են փայտե քանդակազարդ խոյակներ, որոնք այժմ պահվում են Երևանում՝ Հայաստանի պատմության պետական թանգարանում և Սանկտ Պետերբուրգում՝ Էրմիտաժում։ Ենթադրվում է, որ խոյակները բերվել են որևէ պալատական շենքից։ Նրանք իրավամբ հայկական միջնադարյան փայտագործական արվեստի արժեքավոր նմուշներ են։

Համալիրի տարածքում կան բազմաթիվ խաչքարեր։ 1956-1957 թվականներին եկեղեցիները վերանորոգվել են։ Բլրի ստորոտում եղել է նաև ավելի ուշ շրջանում կառուցած Սուրբ Աստվածածին եկեղեցին, որը 19-րդ դարավերջին փլուզվել է։

Սևանավանքին մեր անդրադարձը պայմանավորված է հաճելի իրողությամբ: Եթե չեք եղել այնտեղ տևական ժամանակ, ապա այցելեք և հոգևոր լիցքերից զատ, վայելեք նաև գեղագիտական մեծ բավականություն. մոտ մեկ ամիս առաջ, Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածնի նախաձեռնությամբ, մասնագետ-վերականգնողները բացառիկ աշխատանք են իրականացրել և վերադարձրել են Սևանավանքի Խաչկալի նախնական շլացուցիչ փայլն ու շողշողուն գույները:

Սևանավանքի վերականգնված Խաչկալը

Ինչպես տեղեկացանք եկեղեցու աշխարհիկ դասի ծառայողներից, 1872 թվին Խաչկալը Սևանավանք է բերվել Իրանի Իսլամական Հանրապետության տարածքում գտնվող Սուրբ Թադեի հայկական վանահամալիրից, որին մենք անդրադարձել ենք մեր նախորդ հրապարակումներից մեկում:

Հարյուրամյակների փոշին, մոմերից բարձրացող ծուխը, բնականաբար, սևով են պատել գեղեցկագույն Խաչկալը, և որևէ մեկի մտքով չի անցել, թե ինչ հրաշք է կորսված այդ անթափանց սևի տակ: Փա՛ռք Տիրոջը, որ այսօր Մայր Աթոռն իրականացրել է կարևոր առաքելություն, ու վերականգնվել է մշակութային բացառիկ մի արժեք՝ վերագտնելով իր նախնական տեսքը:

Կարինե Ռաֆայելյան

No Comments

Leave a Reply