maltepe escortbostancı escortanadolu yakası escortankara escortataşehir escortjeux de pouletMebbistrendyol indirim kodubetmatikistanbul escort bayanseocasibom girişistanbul escortescort bayan ankaragrandpashabetgrandpashabetcasibomjojobetjojobet girişJojobet güncel girişjojobetjojobetgaziantep escortgaziantep escorthacklinkmarsbahismarsbahis girişmilanobetmarsbahisgüvenilir slot sitelericasibomgates of olympushttps://www.wcle.org/https://www.birbuketmeyve.com/sweet bonanzacasibomcasibomcasibom girişcasibomgrandpashabet girisgrandpashabetgrandpashabetmarsbahisgüvenilir bahis sitelericasibomasyabahis girişjojobetsahabetcasibom girişmatbetbetpark girişonwin girişmatbet girişholiganbetcasibombahsegelpusulabetmarsbahisimajbetdumanbetmatbetsahabetjojobetnakitbahisjojobetsahabetdeneme bonusumatbetmatbet girişhacklinkextrabet girişJojobet216dinamobetdinamobetmatbetcasibomcasibomjojobetjojobet girişcasibomjojobetcasibommarsbahismarsbahis girişjojobetgrandpashabet girişjojobetmarsbahis girişmarsbahismarsbahisOnwinMarsbahisMarsbahisMarsbahisMaltepe otelkartal otelataşehir otelKadıköy günlük kiralık daireÜsküdar otelleriağva günlük kiralık daireMaltepe günlük kiralık dairependik günlük kiralık daireağva otelleri
Թատրոն Կարինե Ռաֆայելյան ՄարզաԴիտակ

«Գերադասում եմ փոքր դետալներով մատուցել ասելիքը»

21.10.2021

Օրեր առաջ Երևանում հյուրախաղերով հանդես եկավ Վանաձորի Հովհաննես Աբելյանի անվան պետական դրամատիկական թատրոնը: Ստանիսլավսկու անվան ռուսական դրամատիկական թատրոնի բեմում աբելյանցիները խաղացին երկու ներկայացում՝ բեմադրված ըստ Դերենիկ Դեմիրճյանի «Երկիր հայրենի» և Հովհաննես Թումանյանի «Անուշ» ստեղծագործությունների: Մեր հարթակում հյուրընկալել ենք բեմադրությունների հեղինակին՝ ՀՀ ժողովրդական արտիստ, Հովհաննես Աբելյանի անվան թատրոնի գեղարվեստական ղեկավար Վահե Շահվերդյանին: Զրույցն սկսելուց առաջ Ardi.am-ի և թատերասեր ողջ հանրության անունից ցանկանում ենք շնորհավորել մեր հյուրին և նրա ղեկավարած ստեղծագործական թիմին՝ Հովհաննես Աբելյանի անվան պետական դրամատիկական թատրոնի 90-ամյակի առթիվ. հենց այս տարեդարձին էլ նվիրված էին թատրոնի երևանյան ելույթները:

-Պարո՛ն Շահվերդյան, Հովհաննես Աբելյանի անվան թատրոնի 90-ամյակն է լրանում այս տարի: Ի՞նչ կարևոր հանգրվաններ կառանձնացնեք թատրոնի տարեգրության մեջ, և Ձեր կյանքի տարիներից քանի՞սն եք ներդրել այդ թատրոնում:

-Թատրոնի հետ իմ կապն սկսվել է 6-7 տարեկանից: Իմ տեսած առաջին ներկայացումը եղել է հենց այդ թատրոնում: Հետո պարզեցի, որ դա եղել է Գոլդոնի «Վենետիկյան երկվորյակները». երեկոյան ներկայացում էր, որին ինձ դժվարությամբ ներս թողեցին: Այնուհետև ամեն կիրակի պարտադիր ներկա էի լինում թատրոնի ցերեկային ներկայացումներին: Հաճախում էի թատերական խմբակ: 11 տարեկան էի, թատրոնում բեմադրվում էր Բալզակի «Խորթ մայրը»: Փնտրում էին 10-11 տարեկան երեխայի դերակատար: Թատերական խմբակից ինձ գիտեր թատրոնի ղեկավարը՝ դերասան Աշոտ Գևորգյանը, որն էլ ինձ վերցրեց այդ դերի համար: Ծնողներս կտրականապես դեմ էին, բայց ես խաղացի այդ դերը: Ի դեպ, պրեմիերան կայացավ իմ ծննդյան օրը՝ օգոստոսի 19-ին: Այդպես սկսվեց: Հետո տեղափոխվեցինք Երևան, այստեղ ավելի բուռն թատերական կյանք էր: Բայց իմ կապը Աբելյանի անվան թատրոնի հետ չխզվեց: Անկախ այն բանից, թե որտեղ եմ ապրել, մշտապես կապված եմ եղել Վանաձորի թատրոնին: 1973-ին, երբ ավարտել էի թատերական ինստիտուտը, Վարդան Աճեմյանի օրհնությամբ մեկնեցի Վանաձոր (այն ժամանակ՝ Կիրովական)՝ որպես Աբելյանի անվան թատրոնի գեղարվեստական ղեկավար: Թեև արդեն աշխատում էի Սունդուկյանի անվան թատրոնում, այդտեղ էի պաշտպանել իմ դիպլոմայինը, սակայն Աբելյանի թատրոնում դժվար վիճակ էր, փնտրում էին երիտասարդ, ակտիվ գեղարվեստական ղեկավարի, և Աճեմյանն ինձ հորդորեց մեկնել, աշխատել իմ հարազատ քաղաքի թատրոնում, որի գեղարվեստական ղեկավարն էի 1973-1995 թթ.: Հետո նշանակվեցի Սունդուկյանի անվան թատրոնի գեղարվեստական ղեկավար, աշխատեցի 13 տարի, բայց Վանաձորի հետ կապը պահպանվում էր,  շարունակում էի մնալ Աբելյանի անվան թատրոնի գեղարվեստական խորհրդատու: 2008-ից մինչ օրս էլ այդ թատրոնի գեղարվեստական ղեկավարն եմ: Փաստորեն, ավելի քան 50 տարի ես Աբելյանի անվան թատրոնում եմ: Ինչ վերաբերում է թատրոնի կենսագրության կարևոր, պայծառ էջերին, պիտի ասեմ, որ 90 տարի առաջ Ղարաքիլիսայում թատրոնի ստեղծումն ինքնին մեծ երևույթ էր Հայաստանի թատերական կյանքում: Դա հնարավոր եղավ շնորհիվ բեմադրիչ Աշոտ Մաթևոսյանի՝ Աշմաթի: Տարիների հետ թատրոնը կայանում էր, ոտքի կանգնում: Թատրոնի կենսագրության մեջ մեծ դեր են խաղացել բեմադրիչներ Հովհաննես Կարապետյանը, Սոկրատ Աքմաքչյանը: Վերջինիս օրոք թատրոնում բեմադրվեցին ժամանակակից արտասահմանյան հեղինակների գործեր: Արթուր Միլլեր, Ժան Անույ, Էդուարդո դե Ֆիլիպո. այն տարիների ավանգարդն էր սա: Արդեն 1980-ականներից Աբելյանի անվան թատրոնը ուներ ոչ միայն հանրապետական, այլև միջազգային ճանաչում: 1986-ին մասնակցեցինք մոսկովյան հրաշալի հյուրախաղերին, 20 օր շարունակ «Սովրեմեննիկ»-ում  խաղում էինք Չեխովի «Երեք քույրը», Լերմոնտովի «Դիմակահանդեսը», Շեքսպիրի «Ռիչարդ II»-ը: Խորհրդային Միությունում առաջինը մեր թատրոնն է բեմադրել Շեքսպիրի այդ ողբերգությունը, ինչու չէ, նաև Չեխովի «Երեք քույրը»: Դրանից հետո թատրոնը հրավիրվեց Պորտուգալիա՝ միջազգային թատերական փառատոնի: Ապա մեկնեց Ֆրանսիա: Շարունակվեցին միջազգային հյուրախաղերը, մասնակցություններն այլ փառատոների, ունեցանք մրցանակներ և ոչ պատահական մրցանակներ: Թատրոնն այդ տարիներին հանրապետության մյուս թատրոններից առանձնացավ նրանով, որ ուներ երիտասարդ ստեղծագործական կազմ: Իմ նշանակումից երկու տարի անց ես թատրոն հրավիրեցի թատերական ինստիտուտի 10-12 երիտասարդ շրջանավարտների: Հավաքվեց նվիրյալների խումբ, մի բան, որ շատ կարևոր է ստեղծագործական կոլեկտիվի համար: Մեր թատրոնը համեմատում էին այն ժամանակ շատ մոդայիկ, Խորհրդային Միության թատերական կյանքում ավանգարդ համարվող Լիտվայի Պանևեժիս քաղաքի թատրոնի հետ:

-Երևանյան հյուրախաղերում դասական երկու գրողի ստեղծագործություն ներկայացրիք՝ Դերենիկ Դեմիրճյանի «Երկիր հայրենի» թատերգությունը և Հովհաննես Թումանյանի «Անուշ» պոեմը: Ինչո՞վ էր պայմանավորված այդ ընտրությունը երևանյան հանդիսատեսի համար:

-Երկու տարի առաջ նշվում էր Թումանյանի 150-ամյակը: Բնականաբար, Լոռվա «մայր թատրոնը», ինչպես կոչում են Աբելյանի անվան թատրոնը, չէր կարող չարձագանքել այդ հոբելյանին: Ես ինձ պարտավորված էի զգում Թումանյանի առաջ՝ նաև որպես լոռեցի: Եվ կանգ առա «Անուշի» վրա, որի մասին առաջներում էլ մտածել եմ: Ես ստեղծեցի իմ տարբերակը, որում գլխավոր գործոններ են այսպես կոչված երգչախումբը և Դևբեդը: Սրանք են տանում ներկայացման ասելիքը հիմնականում:

Դրվագ «Անուշ» ներկայացումից

Ինչ վերաբերում է «Երկիր հայրենիին», պիտի ասեմ, որ մեր այս դառը, դաժան ու խառնակ ժամանակներում, արցախյան այս արյունալի իրադարձությունների պարագայում ես փնտրում էի մի այնպիսի գործ, որի ասելիքը կլինի տեղին, կլինի արդիական: Եվ ինձ այս օրերին շատ համահունչ թվաց Դեմիրճյանի գործը: Ասեմ, որ Արցախի մշակութային կյանքի հետ  սերտորեն կապված եմ եղել դեռևս 1974 թվից: Հայաստանի թատերական աշխարհից առաջինը, որ հյուրախաղերի է գնացել Ղարաբաղ, Կիրովականի թատրոնն է: Եվ դա եղել է պարբերաբար. մենք այնտեղ էինք լինում, նրանք՝ մեզ մոտ: Ինչևէ: Գիտեի, որ 1939-ին Աճեմյանը «Երկիր հայրենին» բեմադրել է նախ Սունդուկյանի, հետո՝ Լենինականի թատրոններում: Վերընթերցեցի Դեմիրճյանի պիեսը, որոշ հարցերում վերապահումներ ունեցա, բայց շատ կարևոր մի բան գտա ինձ համար. տեսա այն ժամանակվա և այսօրվա մեր պարտությունների պատճառները: Պատճառներից ամենամեծը դավաճանությունն է, որի արտացոլումը գտա Դեմիրճյանի պիեսում: Եվ ստեղծեցի դրամատուրգիական իմ տարբերակը, որում դավաճան Վեստ Սարգսի կերպարը դարձավ շատ կենտրոնական, ասելիքը կրող:

-Դավաճանությունը ազգային մեր բոլոր դժբախտությունների անկյունաքարն է բոլոր ժամանակներում:

-Այո՛: Դավաճանությունը հնուց գալիս-գալիս է և այսօր ավելի արմատացած է մեզանում: Հենց դա էլ ինձ համար դարձավ գլխավոր ասելիք, որի շուրջ փորձեցի կառուցել բեմադրությունը:

-Փաստենք, որ Վեստ Սարգսի դերակատար Էդգար Քոչարյանն էլ շատ ճիշտ շեշտադրումներով տեղ հասցրեց այդ ասելիքը:

-Այո՛:

Դրվագ «Երկիր հայրենի» ներկայացումից

-Երկու ներկայացումներում էլ մինիմալիստական լուծումների մեջ առավելագույն արդյունք էիք ապահովել: Գրեթե դատարկ, դեկորներից զուրկ բեմում էին խաղում դերասանները: Սա պայմանավորված էր նյութական միջոցների սղությա՞մբ, թե՞ բեմադրական սկզբունք էր:     

-Կապել դա հատկապես ֆինանսների հետ, չի կարելի: Եթե ուրիշ բան ուզենայի անել, ֆինանսներ կգտնվեին: Ես հիմա փորձում եմ աշխատել ավելի ժլատ միջոցներով: Սկսել եմ շատ սիրել դատարկ բեմը: Հատկապես երբ պատմական պիես եմ բեմադրում, հրաժարվում եմ նախկինում օգտագործվող ծանր դեկորներից: Ընդհակառակը, գերադասում եմ փոքր դետալներով մատուցել ասելիքը: «Երկիր հայրենի»-ում ընդամենը մի ցանց է բեմում, և դա ամեն ինչ ասում է, խորհրդանշում է այն ցանցը, որի մեջ հայտնվել ենք բոլորս:

Դրվագ «Երկիր հայրենի» ներկայացումից

-«Անուշ»-ում էլ մեկ օղակն է պայմանավորում ասելիքը. ենթադրում եմ, որ այն ադաթի կաշկանդող, կաղապարող գործառույթն է խորհրդանշում:

-Այո՛, ադաթն է խորհրդանշում:

Դրվագ «Անուշ» ներկայացումից

-Դուք հաճախ եք անդրադառնում հայ և համաշխարհային դասական հեղինակներին: Խոսքս վերաբերում է թե՛ Սունդուկյանի, թե՛ Աբելյանի անվան թատրոնների խաղացանկին: Ինչո՞վ է սա բացատրվում։ Դուք, այնուամենայնիվ, դասակա՞ն արժեքների հետևորդն եք, չնայած համարում եք կարևոր արժանիք  ավանգարդ մոտեցումները, երիտասարդական կազմի առկայությունը թատրոնում:

-Այո՛, ես դասականներին եմ նախապատվություն տալիս: Հատկապես այն դասականներին, որոնք գրեթե չեն բեմադրվել: Ես ուզում եմ, որ այսօրվա հանդիսատեսը, առավել ևս՝ երիտասարդ, իմանա նրանց մասին: Այսօր շատերը չգիտեն այդ դասականներին, որոնց դեպքում իմ երևակայությունն ավելի լավ է աշխատում: Ես ինձ ավելի ազատ եմ զգում: Ժամանակակից դրամատուրգիան նույնպես ինձ հետաքրքրում է, գրեթե չկա ժամանակակից հեղինակ, որին ես անդրադարձած չլինեմ: Մոտ տասնհինգ ժամանակակից հեղինակի քսաներկու ներկայացում եմ բեմադրել: Այդ հեղինակներից  շատերի հետ եմ տառապել (անուններ չտամ):

-Եթե հեղինակը ողջ է, ենթադրում եմ, որ նրա գործը բեմադրելիս կա՛մ պիտի հաշվի նստեք նրա «քմահաճույքների» հետ, կա՛մ պիտի լինի բախում:

-Երբ այդ հեղինակներն իմանում են, որ ես եմ բեմադրում, նույնիսկ չեն էլ գալիս փորձերին: Վստահում են, թե՝ ինչ, չգիտեմ: Բայց գալիս են ներկայացմանը և տեսնում ոչ այն, ինչ իրենք էին պատկերացնում: Եվ դա լավ է:

-Լավ է Ձեզ համար: Իսկ իրե՞նց:

-Դե՛, Աստված նրանց հետ:

-Այդուհանդերձ, համարձակվում եմ մտածել, որ Դեմիրճյանն ու Թումանյանը շնորհակալ կլինեին Ձեզ այս երկու բեմադրությունների համար:

-Հուսանք:

-Ի՞նչ սպասել առաջիկայում բեմադրիչ Վահե Շահվերդյանից:

-Շատ եմ ուզում կոմեդիա բեմադրել. Շեքսպիր, Լոպե դե Վեգա, գուցե և ռուս որևէ հեղինակի, դասական հեղինակների: Շատ եղան դրամաներն այս ընթացքում:  

Զրույցը՝ Կարինե Ռաֆայելյանի
Լուսանկարները՝ Գոռ Փելեշյանի  

No Comments

Leave a Reply