Վարդան Սմբատյան․ Հայելային մահ

Հորս մարմինը դեռ չի սառել, մահը չի կարող էսքան ջերմ լինել. հպվում ու զարմանում եմ։
Հպվում եմ ու… երկու կաթիլ արցունք է կաթում սառած աչքերիցս։
Նայում եմ՝ նա՞ էլ է արտասվում, չեմ հավատում…
Զանգեցին…
 Արխիվային փոշուց վերածնված մի կին սովետի ձայնով հայնտեց բոթը:
Էնքան հստակ էր խոսում, պարապած առոգանությամբ։
Ասես ԽՍՀՄ-ի շքերթ-քայլերթի ճառ էր ասում։
Հանկարծ սովետի հոտը լցվեց սենյակս, հետո քար կտրած նայում էի. համաչափ դոփյունները սկսեցին կոտրել գանգատուփս։ Մահվան գվարդիան մի քանի րոպե քայլեց գլխիս մեջ։
Հերս վտիտ դեմքով նայում էր իր փոշոտ սապոգներին ու մեխանիկորեն դոփում էր։
Պատերազմը ավարտվեց, ու հերս էդպես էլ չդառավ հերոս՝ չմեռավ…
Հորս միակ «հերոսությունը» ինձ ստեղծելն էր։
Էդ «հերոսությունդ» չկարողացա ներել, պա՛պ։
Լսափողը շպրտում ու գոռում եմ՝
-Չէ՛, դու չե՛ս կարող մեռնել։
Ախր դու Աստծո պես էիր, հիշում եմ. ուսերիդ նստած հարցրի.
-Պապ, դու միշտ լինելու ես, չէ՞, պապաները Աստծո նման անմահ են…
-Հա, տղե՛ս,- ծիծաղելով ասացիր ու իջեցրիր ինձ ցած, հետո թռցրիր, ես թռչնի պես վեր բարձրացա ու երջանիկ վայրէջք կատարեցի ձեռքերիդ մեջ։
Դա իմ վերջին թռիչքն էր, պա՛պ։
Քո ձեռքերով էի աշխարհը ճանաչում, հիմա նայում եմ իմ հոգնած մատներին, ասես թոշնած ծաղիկներ լինեն։
Ես ծաղիկներ չեմ առնի, պապ, իմ ձեռքերը, քո մոռացված զույգ ծաղիկները են …
Հետդ Տա՛ր:
Ու ո՞նց ասեմ քեզ. էս ձեռքերը էդպես էլ չսովորեցին լիարժեք սիրել, չսովորեցին պատժել ու բացել անհրաժեշտ դռները։
Էս ձեռքերը կույր՝ երբեմն ճախրող թռչունների պես են՝ ստեղծված են անկումների համար։
-Թողե՛ք, երիտասարդ, չի կարելի մեռելին այդքան հպվել, պիտի դիահերձարան տանենք։ 
Ա՜յ քեզ բան, կենդանի ժամանակ ա պետք սիրել ծնողներին։
Առավոտ է։ Բութ արևը կծում է կանաչը, սիզամարգերը, փայլատ ծառերի արձակ թևերը սողում են գարնանային քամու անտես գալարների միջով, զովը հասնում է ինձ։
Քայլում եմ անշտապ։
Մի քանի վայրկյան կանգնում եմ կծան արևի հայելու մեջ, մեկը գոռում է։
Չեմ լսում։ Նայում եմ՝ բերանը շարժվում է, բայց ձայնը չկա…
 Շփում եմ ականջներս, բայց ձայն չկա, միայն իմ ցավն եմ լսում՝ սրտիս տակ ուժգնացող թմբուկի զարկը։
Ինձ ձայնողը հեռացել է, արևը հեռացել է, հայրս հեռացել է։
Նստում եմ ծառուղում դրված նստարանին։
Մի սիրուն, սոված շունիկ քոթոթի հետ վազեվազ անցնում է առջևովս, սուլում եմ։
Մոտենում են, շոյում եմ բրդոտ քոթոթին, մեծ շունոն, որ հաստատ հայրն է (տեսքից զգացվում է), ակնդետ նայում է ինձ, լիզում է ձեռքս, ասես ուզենա հասկացնել՝ չնեղացնես պստոյիս։
Իսկ դու էդպես էլ չպաշտպանեցիր ինձ, պա՛պ, և ամեն անգամ, երբ ինձ ասում էին՝ ինչի՞ ես կռիվ արել, հորդ կասես գա դպրոց, կարմրում էի, կարկամում։
Ինչ ասես հորինում էի, պա՛պ։
Մոռանում էի՝ ում ինչ եմ ասել, հետո լսում էի բորենիների ծիծաղը։
-Հիմա հերդ մեռե՞լ ա, թե ՞ Ամերիկայում ա, արա՛։
-Էնքան քյալ ես, չես հիշում՝ դասղեկին մի բան ես ասում, մեզ ուրիշ…
Ծաղիկները հիմա խոնարհվել են պապ, մարդիկ չեն կարողանում սգալ, դրա համար էլ էսքան ծաղիկ են զոհաբերում։
Կոպերդ թրթռում են, դագաղ նավակը հրաժեշտի երեք պտտույտ է գործում էս ցամաք քաղաքում, վերևում ջրեր հորդում են, վերևում՝ սպասում են քո նավակին…
Իսկ ես հետ-հետ եմ գնում արևի լայն բացված հայելու միջով ու լսում եմ վակուումի մեջ մեռնող ձայնդ.
-Վազի՛ր, տղես, դե, փախիր։
-Վազիր, ես գալիս եմ։
-Վազի՛ր, հասա կբռնեմ քեզ։
Ես հիմա գնում եմ՝ հետընթաց հավերժական լաբիրինթոսի մեջ թողնելով քո ձեռքերը և ինձ ու քեզ բաժանող մենության հետագիծը։
Ես գնում եմ, պապ, հայր աստծուն որոնելու։